Bydd y seremoni’n cynnwys cysegru’r ffenestr a gosod baner Conway mewn gorffwys. Fe’i harweinir gan y Parchg. Simon Douglas Lane, caplan anrhydeddus i HMS Conway.
Mae’r gofeb yn adlewyrchu cysylltiad hir y llong â’r ardal. Am flynyddoedd lawer, roedd cadetiaid yn mynychu gwasanaethau yn Eglwys Llanedwen, gan gerdded o Blas Newydd i addoli ochr yn ochr â Mharcwis Ynys Môn a’i aelwyd.
Roedd HMS Conway wedi’i hangori oddi ar Blas Newydd ar Afon Menai, ac yn flaenorol yng Nglyn Garth ger Bangor. Aeth y llong ar draeth yn 1953 tra oedd yn cael ei thynnu ar gyfer gwaith atgyweirio.
Mae’r digwyddiad wedi’i drefnu fel cyfarfod preifat i gyn-gadetiaid HMS Conway, ynghyd â chynrychiolwyr Cyfeillion HMS Conway a Chlwb Conway. Oherwydd y lle cyfyngedig, bydd presenoldeb yn gyfyngedig i westeion gwahoddedig a phlwyfolion.
Mae’r ffenestr wedi’i dylunio a’i chreu gan yr artist gwydr Jayne Ford. Mae’n cynnwys tri phanel, gyda delwedd ganolog o HMS Conway fel llong hwylio bren o’r llinell. Mae’r paneli ochr yn dangos gwylanod o amgylch mastiau’r llong, gan adlewyrchu traddodiad hirfaith fod yr adar hyn yn cynrychioli ysbrydion cyn-gadetiaid.
Cafodd y syniad hwn ei ddal mewn cerdd ym 1933, The Conway Gulls, gan Fardd y Goron John Masefield, a fu ei hun yn gadet ar y llong. Er gwaethaf y llanast a achoswyd gan yr adar, ni chawsant erioed eu gyrru i ffwrdd gan y rhai ar fwrdd y llong. Bu HMS Conway yn gwasanaethu fel llong ysgol hyfforddi rhwng 1859 a 1974, gan baratoi mwy na 11,000 o fechgyn rhwng 13 a 18 oed ar gyfer gyrfaoedd fel swyddogion yn y Llynges Frenhinol a’r Llynges Fasnachol.
Mae’r ffenestr newydd wedi’i hariannu gan Gyfeillion HMS Conway a chyn-gadetiaid. Mae ffenestri coffa tebyg eisoes wedi’u gosod ym Mhrïordy Penbedw, Pier Bangor ac ym Mhlas Newydd, sef lleoliadau sy’n gysylltiedig â hanes y llong. Bydd baner las wedi’i difwyno, sy’n gysylltiedig â’r Royal Naval Reserve lle’r oedd cadetiaid Conway wedi’u cofrestru, hefyd yn cael ei gosod mewn gorffwys yn ystod y gwasanaeth. Bydd model o’r llong, a roddwyd gan Mr Matt Burrow DL, yn cael ei gyflwyno fel rhan o’r achlysur.
Dywedodd Alfie Windsor, Ymddiriedolwr Cyfeillion HMS Conway:
“Roedd hyfforddiant Conway yn cael ei gydnabod fel un o’r goreuon yn y byd, ac fe gynhyrchodd swyddogion ifanc o’r safon uchaf. Aeth ei gadetiaid ymlaen i fod yn forwyr blaenllaw ledled y byd, gan gapteinio llongau a fflydoedd. Rhoddasant fywyd o deyrngarwch a gwasanaeth i’w gwlad.
“Mae Cyfeillion HMS Conway yn bodoli i ddiogelu enw da a chof y llong a’i gadetiaid. Rydym eisoes wedi creu ffenestri coffa tebyg yn ei hen safleoedd angori ar Afon Mersi, ger Pier Bangor ac ym Mhlas Newydd. Mae ffenestr eglwys Llanedwen yn goron arbennig a theimladwy ar ein hymdrechion.”
Ychwanega Alfie:
“Mae cadetiaid Conway yn falch iawn o’u cysylltiad â Phlas Newydd ac Ynys Môn, ac maent yn edrych yn ôl ar eu hamser ar y llong gyda hoffter a phleser mawr. Roedd yn fraint cael hyfforddi mewn amgylchedd mor brydferth. Eglwys Llanedwen oedd ein heglwys ni, felly wrth i atgofion am Conway bylu, mae’n gysur gwybod y bydd cof y llong yn cael ei goffáu’n barhaol gan y ffenestr wydr liw hon.”
